Kunstwandeling door Wijchen
Een rondje van zo'n 3 kilometer langs elf kunstwerken in het centrum, plus een bonushalte iets verderop voor wie liever fietst. Gewoon buiten, gewoon gratis, en vol verhalen waar je normaal langs fietst.
Wijchen staat vol kunst. Niet in een museum, maar gewoon op straat: op rotondes, langs het spoor en aan het water. De meeste Wijchenaren komen er dagelijks langs zonder ze echt te zien. Deze wandeling zet ze even in de schijnwerpers. We beginnen en eindigen bij het kasteel, dus een kop koffie vooraf of een terrasje achteraf regelt zichzelf.
We beginnen in de Kasteeltuin, bij een van de oudste kunstwerken van deze route. Een centaur is half mens, half paard, een wezen uit de Griekse mythologie. Best bijzonder, zo'n stukje Griekenland naast een Gelders kasteel.
Een paar stappen verder staat een wel heel grote potplant. Het kunstenaarsduo Kortekaas werd landelijk bekend met kunst waarin planten en groei de hoofdrol spelen, en dit is hun bijdrage aan Wijchen.
Dit beeld is vernoemd naar de beroemdste bewoonster van Wijchen: Emilia van Nassau, dochter van Willem van Oranje. Zij kocht het kasteel in 1609 samen met haar man Emanuel van Portugal en betaalde deels met de verkoop van haar parelketting. Een verboden liefde, een prinses en een parelketting: Wijchen heeft zo z'n eigen soap uit de Gouden Eeuw.
Deze keramische totem was in 1993 een cadeau van de politie aan de gemeente. De symbolen lopen van onder naar boven op, als teken van groei. Let op: de binnenplaats is niet altijd open, dus dit is een bonushalte voor doordeweeks.
De titel zegt het al: hier staan veehandelaren. Een knipoog naar de tijd dat handel en markt het dorpsleven bepaalden, op een steenworp van de plek waar nog altijd elke week de weekmarkt staat.
De mooiste titel van de route. Dit keramische kunstwerk markeert de eeuwenoude handelsroute tussen Wijchen en Nijmegen, uit de tijd dat kooplieden die afstand gewoon te voet aflegden. Toepasselijk genoeg ben jij nu zelf ook wandelaar.
Het bekendste en meest besproken kunstwerk van Wijchen staat net iets uit de koers van deze route: twee grote vrouwenhoofden die langzaam draaien en elk een andere kant op kijken, als symbool voor de tweeledigheid van het Tweestromenland tussen Maas en Waal. Oorspronkelijk zouden ze van baksteen worden, uiteindelijk werden ze van beton met een baksteenstructuur.
Deze rotonde ligt een flink stuk uit de koers, heen en terug alleen hiervoor. Te voet is dat een fikse omweg, op de fiets valt het reuze mee: reken op zo'n tien tot vijftien minuten heen en terug. Sla 'm gerust over als je loopt, of fiets 'm erbij.
Op weg naar het station kom je langs dit abstracte werk. De titel is meteen de gebruiksaanwijzing: dit teken wijst omhoog. Wat het betekent? Dat mag je zelf bepalen, en dat is precies de bedoeling van abstracte kunst.
Een eerbetoon aan een verdwenen ambacht. De hoefsmid hoorde eeuwenlang bij het dagelijks leven in een dorp als Wijchen, waar het paard onmisbaar was voor boer en handelaar.
Dit is geen kunstwerk op één plek, maar een werk dat zich uitstrekt over meerdere straten. Kunstenaar Marcel Smink maakte het samen met dichter Hanz Mirck, en de naam verklapt het al: hier is met taal gestrooid.
Geen klassiek tuinprieel, maar een vrolijk herkennings- en rustpunt bij de winkels. Kunst hoeft niet altijd op een sokkel: dit werk is er gewoon om even bij stil te staan, letterlijk.
Het slotstuk, en misschien wel het meest poëtische werk van Wijchen. De Japanse kunstenaar Kazuo Katase legde in 1998 een blauwe boot bij het Wijchens Meer. Een boot die nergens heen vaart, maar juist daardoor je gedachten alle kanten op laat gaan. Vanaf hier is het nog een klein stukje terug naar het kasteel.
Deze route is samengesteld op basis van de lijst buitenkunstwerken van de gemeente Wijchen en Wijchen= (maart 2022). Kunst in de openbare ruimte verhuist soms; kijk voor het actuele overzicht op wijchenis.nl. Het bijbehorende GPX-bestand bevat de haltes bij benadering.